1.) SEKTÖRÜMÜZ

 

 

1. Elektrostatik Toz Boyama Nedir?
2. Toz Boyamanın Avantajları
3. Toz Boya Uygulama Şekilleri Nelerdir?
4. Toz Boyamanın Kullanım Alanları
5. Altyapı - Çevre Kirliliği - İşçi Sağlığı
6. Toz Emaye Nedir?
7. Emayeleme Teknikleri ve Kullanım Alanları
8. Emaye Uygulanacak Malzeme Nasıl Olmalıdır?

 

1. Elektrostatik Toz Boyama Nedir?

- Dünyada oluşan çevre bilincine paralel olarak geliştirilen, metallerin ve toz boya materyalinin bir manyetik ortam içerisinde farklı elektrikle yüklenmeleri, bunun sonucunda toz materyalin mıknatıs etkisiyle metal yüzeyi kaplaması esasına dayanan bir boyama yöntemi olarak ortaya çıkmıştır. Toz boya kaplanan metal yüzey 180-200 derece yüksek ısı ile fırınlanarak boyanın kürlenmesi sağlanmakta ve böylece metalin bir parçası haline gelen boyalı bir yüzey elde edilmektedir.
-Günümüzün yegane çevreci bir ürünü olan elektrostatik toz boya, uygulama esnasında kullanılan boya miktarının %98'nin metale tutturulabildiği sonucu ile bunu kanıtlamaktadır. Püskürtme esnasında boya zerreciklerini çok düşük 07 mA ve çok düşük doğru akım yükleyerek topraklanmış parçanın üzerine transferidir.Sistemde diğer elektrikli el aletlerindeki gibi (matkap motoru vs.) cereyan çarpma ihtimali yoktur.Boya tabancadan çıkarken (-) elektrik yüklenir. Boyanarak topraklanmış parçanın yüzeyine çengel şeklinde kuvvet yollarını takip ederek gider.
-Boya zerrecikleri; zıt kutuplar birbirini çeker prensiplerine göre parça üzerine çekilirler. Ancak kendi aralarında aynı kutupta olduklarından birbirlerini iterek homojen dağılımı sağlarlar.Böylece akıntı ve damlama ihtimalini yok denecek düzeye indirirler. Polymer tozlarının elektrostatik olarak kaplanacak parçaların üzerine ayrıştırıldıktan sonra eritilmesi ile meydana gelen kaplamaya toz boya kaplama denir. Elektrostatik toz boyama solvent içermeyen bir yüzey kaplama metodudur. Kaplayıcı malzeme, son kat boya tabakasını oluşturan çok ince toz boya partikülleridir. Toz boya, boya kabininde özel boya tabancaları vasıtasıyla atılır.
- Tabancadan geçerken elektrostatik yüklenen toz boya partikülleri kabin içinde boyanacak malzemeye yapışır ve kaplama işlemi gerçekleşmiş olur. Toz boyanın malzeme yüzeyine tam olarak yapışabilmesi için malzemenin de çok iyi bir şekilde topraklanması gerekir. Fazla atılan boya, kabinde bulunan boya geri kazanım sistemi sayesinde toplanır ve tekrar kullanıma sokulur. Boya geri kazanım sistemi elektrostatik toz boyama teknolojisinin en büyük ekonomik avantajlarından biridir. Malzeme toz boya ile kaplandıktan sonra pişirme fırınına girer. 200ºC olan fırın ısısı toz boyanın erimesini ve malzeme üzerine yapışmasını sağlar. Sonuçta çok dayanıklı, ekonomik, çevre dostu, geniş renk yelpazeli ve parlak bir yüzey kaplaması elde edilir.
- Solvent içermemesi, yüzey kalitesi, dayanıklılığı, boya geri kazanım sistemi, ekonomikliği ve çevre duyarlılığı elektrostatik toz boyamayı geleneksel boyama işlemlerine göre daha çekici bir alternatif yapmaktadır.
- Alüminyum ve çelik parçalar üzerinde uygulanan toz boyama teknolojisinin son yıllardaki sürekli gelişimi endüstriyel yüzey kaplama alanında önemli bir atılımın gerçekleşmesini sağlamıştır. Bir çok ihtiyaca kolaylıkla çözüm sağlayan toz boyama teknolojisinin kaplama, dış görünüş, kalite, dayanıklılık, ekonomi ve çevre korunumu gibi geleneksel boyalara göre sayısız avantajları vardır.

 

2. Toz Boyamanın Avantajları

- MÜKEMMEL KAPLAMA - Toz boyanın polimerizasyonu pişme işlemi sırasında boyanın malzemeye tutunmasını sağlar. Sonuçta elde edilen kaplama aşınmaya, korozyona, kimyasal etkilere ve darbelere karşı mükemmel bir direnç gösterir. - Toz boya üreticilerinin sürekli araştırmaları sonucu renk, parlaklık, doku, dayanıklılık ve uygulama kolaylığı gibi önemli avantajlar kazanılmıştır.
- BAKIM KOLAYLIĞI-Toz boyama sistemlerinin bakımı çok kolaydır: Renk değişikliği sırasında boya kabini ve tabancalar basınçlı hava ile temizlenir ve silinir.
-ÇEVRE KORUNUMU-Çevre dostu bir proses olan toz boyada uçucu petrol kaynaklı (solventler) bulunmaz. Bu sadece çevreyi korumakla kalmayıp aynı zamanda işçi sağlığını da korur. Boyacının sadece bir toz maskesi takması yeterli gelecektir.
-EKONOMİKLİĞİ-Toz boyama sistemlerinin ekonomik çalışmasının nedenleri: - Fazla atılan boya yeniden kullanılır. - Genellikle ön boyama gerektirmez. - Toz boya üreticisinden alındığı gibi kullanılır. Kullanmak için ön karıştırma veya hazırlık gerektirmez. - Karışım havası kullanmayı gerektirmez; tüm ortam havası filtreden geçip ortama geri verilir.
-KAZANDIRAN BİR YATIRIM- Tüm bu parametreler değerlendirildiğinde toz boyama geleneksel boyama sistemlerine göre daha avantajlıdır. İlk yatırım maliyetini kısa zamanda amorti etmesinin nedenleri: - Büyük tesislerin üretkenliğini arttırması - Otomasyona adapte olabilmesi - Daha az boya malzemesi kullanması - Düşük bakım giderleri - Solvent kullanımından doğan giderlerin yok olması - Karışım havası cihazı gerektirmemesi - Mükemmel kaplama kalitesi - Yanlış ve bozuk uygulamalar fırına girmeden kolayca temizlenip tekrar boyanabilir. Bu faktörlere göre elektrostatik toz boyama sistemleri ilk yatırım maliyetini çabuk bir şekilde karşılar. Toz boyama kazandıran bir yatırımdır.

 

3. Toz Boya Uygulama Şekilleri Nelerdir?

-Toz boyanın uygulanması ELEKTROSTATİK temele dayanır. Toz boya partiküllerinin belirli bir basınçtaki hava ile boya tabancasına gönderilmesi ve elektrostatik yüklenerek daha önce topraklanmış malzeme üzerine püskürtülmesi olarak açıklanabilir. Toz boya ile yüzey arasında boyanın eksi (veya artı) yüklenmesinden dolayı bir çekim meydana gelir ve boya malzemeye elektrostatik olarak yapışır. Daha sonra 200ºC lik fırında eriyerek birbirine ve malzemeye yapışır. Bu prensipten yola çıkarak yapılan araştırmalarda boya partiküllerinin genel olarak 2 değişik metotla yüklenebileceği ortaya çıkmıştır. Bunlar; - Corona (iyonlaşma) - Tribo (elektro - kinetik) metotlarıdır.
-1.CORONA TEKNİĞİ -Bu teknik tabanca gövdesinin içerisinde bulunan kaskatın, tabancanın ucunda bulunan iğneye gönderdiği yüksek voltajla (max 100 kV) tabancadan çıkan boyaya elektrik yüklenmesi prensibine dayanır. Yüksek voltaj havanın nötral durumunu bozarak eksi iyonlar oluşturmaktadır. Bu iyonlar birbirine ya da en yakın objeye yani toz taneciklerine tutunmaktadır. Böylece toz boya partikülleri de yüklenip, daha önce topraklanmış yüzeye püskürtülmektedir. Daha sonra malzeme 180ºC 220ºC arası sıcaklıktaki fırına girerek üzerindeki boyanın erimesi, birbirine ve yüzeye iyice yapışması sağlanmaktadır. Corona metodunun en büyük avantajı; kolaylıkla yüklenebilmesi ve şu anda üretilen her türlü termoset toz boya ile başarıyla uygulanabilmesidir.
- 2. TRİBO TEKNİĞİ - Bu sistemde hava ile boya, tabancaya geldikten sonra özel olarak tasarlanmış yollardan geçmesi ve sürtünmenin etkisiyle elektrostatik yüklenmesi temeline dayanır. Tribo sisteminde kaskad bulunmaz toz partikülleri sürtünme ile (kinetik) olarak yüklenir. Bu mekanizma farklı yüklerdeki iki maddenin (birisi elektron almaya diğeri elektron vermeye meyilli) birbirleriyle teması sonucu harekete geçer. Tribo tabancaların içerisindeki özel tasarlanmış yükleme yolları mekaniksel özelliğinden dolayı fazla toz boya birikimi sağlamayan ve yüzeye yapışmadan hızlı bir yüklemeye olanak veren PTFE yani teflondan yapılmaktadır.

 

4. Toz Boyamanın Kullanım Alanları

-Toz boya, otomotivden inşaata beyaz eşyadan bisiklet sanayine kadar çok geniş bir kullanım alanı bulunmaktadır. Ayrıca, her çeşit alüminyum saclar,çelik kapı ve asansör sistemleri ve her türlü metal malzemeler toz boyanın kullanıldığı yerlerdir. Görüldüğü gibi toz boyama, çok geniş bir kullanım alanına sahiptir.   

 

5. Altyapı - Çevre Kirliliği - İşçi Sağlığı

-Toz boya sistemlerine geçiş alt yapı ,çevre kirliliği , işçi sağlığı konularında da çok büyük ilerlemeler ve avantajlar getirilecektir.Bilhassa Türkiye gibi bu konularda büyük problem ve açıktan olan memleketler için toz boya teknolojisinin getireceği bu avantajlar ayrı bir önem kazanmaktadır.
-Geleneksel boyalarda çok miktarda kullanılan petrol kaynaklı maddelerin (solvent) fırınlama esnasında uçması ve egzostile dışarı atılması , ayrıca geleneksel boya uygulamalarında fazla sıkılmış artık boyanın su ile karıştırılarak fabrika dışına atılması hem komplike ve pahalı bir altyapı gerektirir hem de çevreyi aşırı derecede kirletir.Toz boya uygulamasında bu tip sorunlar olmadığı için alt yapı yatırımlarında % 40'lık bir ucuzluk sağlar. Yukarıdaki orana alt yapının bakım masrafları dahil edilmemiştir. Toz boya aşırı yanıcı olarak kabul edilen solventleri ihtiva etmediği için, yanma ve parlama riski geleneksel boya ile mukayese kabul etmeyecek kadar azdır. İşçi sağlığı konusu da toz boyanın getirdiği ayrı bir avantajdır. Bu teknoloji çok daha az bir işçi eğitimine ihtiyaç gösterdiği için, iş kazalarını büyük ölçüde azaltır. Ayrıca geleneksel boya uygulamalarında boya ile temas edenlerde rastlanan solunum yolları, deri tahrişleri ve hastalıklarına toz boya uygulamalarında rastlanmaz.
- Toz boyanın getirdiği bu avantajlardan da anlaşılacağı gibi, bu teknoloji ile memleket ekonomisi, hem büyük tasarruf sağlayacak hem de aktif iş gücünün üretiminden düşüş ve çekiliş oranı büyük ölçüde azalacaktır. Kaynak: B.E.S. 

 

6.Toz Emaye Nedir?

- Emaye metal malzemelerin kaplanmasında kullanılan, ısısal genleşme katsayı bakımından ona uyum sağlayan ve düşük sıcaklıklarda eriyebilen bir FRİT’tir. Emayenin başlıca uygulama alanları çelik ve döküm demirden yapılan bazı mamullerdir. Gümüş, platin ve altın üzerine süs amaçlı uygulamalar vardır.   

7. Emayeleme Teknikleri ve Kullanım Alanları

-Daldırma, püskürtme, elektrostatik ve vakum teknikleri uygulanan başlıca tekniklerdir. Daldırma yönteminde mamul süspansiyon haldeki emayenin içine daldırılıp çıkarılır. Karışımdaki katkılar sayesinde ayarlanan kıvama bağlı olarak metalin yüzeyine bir miktar süspansiyon yapışır. Püskürtme yönteminde ise mamuller asılı bir vaziyette otomatik olarak püskürtme kabinine ve oradan da kurutmaya taşınır. Püskürtmenin elektrik alanın etkisi altında gerçekleştirilmesi ile tanelerin elektrostatik olarak yüklenmesi ve büyük oranda zıt yüklenmiş olan mamule doğru hareket edip yüzeye her tarafta aynı şekilde yapışması sağlanır. Döküm demirden yapılmış büyük mamuller pudralama yöntemi ile emayelenir.
- Bazı uygulama alanları;
- Çelikten yapılan ev eşyaları: Ocak, fırın, çamaşır makinesi, tencere
- Çelikten yapılan sıhhi tesisat ürünler: Soba, Banyo küveti, lavabo
- Sanayi ve inşaat sektörü: Kimyasal kazanları, bina cephe kaplamaları, trafik levhaları ve metro giriş çıkışlarında kullanılan kaplama levhalar.  

8. Emaye Uygulanacak Malzeme Nasıl Olmalıdır?

-Emayelenecek Saçta Aranan Özellikler;
1- Karbon yüzdesi düşük olmalıdır. Karbon yüzdesi yüksek olan saçlarda siyah lekeler, gaz çıkışı ve balık pulu atmaları meydana gelir.
2- Alümina ile söndürülmemiş olmalıdır. Alumina içeren saçlar kolaylıkla hidrojen tutarlar ve bu nedenle balık puluna yol açarlar.
3- Saçın bünyesinde cüruf parçacıkları, yabancı cisim kalıntıları, çekme izleri ve yüzey hataları bulunmamalıdır.
4- Preste işlemeye ve kaynak yapmaya elverişli olmalıdır
5- Yüzeyi ekonomik olacak bir süre içinde banyolarda temizlenecek nitelikte olmalıdır.